Podczas trwaj\u0105cego w Gdyni Festiwalu Polskich Film\u00f3w Fabularnych<\/a> najm\u0142odsi widzowie r\u00f3wnie\u017c maj\u0105 sw\u00f3j program \u2013 Gdynia Dzieciom, b\u0119d\u0105cy cz\u0119\u015bci\u0105 projektu Polskie Kino M\u0142odego Widza<\/a>. W ramach programu odbywaj\u0105 si\u0119 projekcje film\u00f3w fabularnych i animowanych, a tak\u017ce warsztaty, spotkania z tw\u00f3rcami i inne wydarzenia dla m\u0142odej publiczno\u015bci. Z tej okazji polskiemu kinu dla najm\u0142odszych przygl\u0105da si\u0119 dla nas Diana D\u0105browska. Mamy powody do dumy?<\/i> <\/i>Wi\u0119cej o projekcie Polskie Kino M\u0142odego Widza przeczytacie TUTAJ<\/a>.\u00a0<\/i><\/p>\n ***<\/p>\n Polskie kino dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy to dzi\u015b wa\u017cna cz\u0119\u015b\u0107 rodzimej produkcji filmowej. Stopniowo zyskuje coraz wi\u0119ksz\u0105 widoczno\u015b\u0107, szacunek i potrzebne wsparcie. Co przyczyni\u0142o si\u0119 do odrodzenia tego nurtu, maj\u0105cego przecie\u017c w polskiej kinematografii tak bogat\u0105 tradycj\u0119? Jak wsp\u00f3\u0142czesne filmy dla m\u0142odszych widz\u00f3w opowiadaj\u0105 o swoich bohaterach i bohaterkach, szkole, rodzinie oraz dorastaniu w \u015bwiecie r\u00f3wie\u015bniczej presji i hejtu?\u00a0<\/strong> Uznanie kina dla m\u0142odego widza za pe\u0142noprawny obszar tw\u00f3rczo\u015bci oznacza jednak tak\u017ce prawo do stwierdzenia, \u017ce dany film zwyczajnie si\u0119 nie uda\u0142. Sprawno\u015b\u0107 realizacyjna nie gwarantuje przy tym, \u017ce film rzeczywi\u015bcie odda g\u0142os dzieci\u0119cej perspektywie. Atrakcyjnie rozpisana przygoda mo\u017ce prowadzi\u0107 bohatera ku z g\u00f3ry przygotowanej “lekcji wychowawczej”, a sugestywnie pokazane cierpienie s\u0142u\u017cy\u0107 przede wszystkim moralnemu przebudzeniu rodzic\u00f3w. W takich opowie\u015bciach dziecko znajduje si\u0119 w centrum kadru, lecz w\u0142adz\u0119 nad znaczeniem jego do\u015bwiadcze\u0144 zachowuj\u0105 doro\u015bli. <\/p>\n “Za du\u017cy na bajki” \u2013 zwiastun<\/sup><\/p>\n Kwesti\u0119 podmiotowo\u015bci dziecka i r\u00f3wnorz\u0119dnego traktowania kina dla m\u0142odego widza trafnie uj\u0119\u0142a Magdalena \u0141azarkiewicz<\/a>, autorka “Ostatniego dzwonka<\/a>” i “Bia\u0142ego ma\u0142\u017ce\u0144stwa<\/a>“. Odwo\u0142ywa\u0142a si\u0119 przy tym do my\u015bli Janusza Korczaka, patronuj\u0105cej jej “Kajtkowi Czarodziejowi”: <\/p>\n Korczak twierdzi\u0142, \u017ce dziecko ma prawo by\u0107 sob\u0105. Ma prawo do pope\u0142niania b\u0142\u0119d\u00f3w. Ma prawo do posiadania w\u0142asnego zdania. Ma prawo do szacunku. Nie ma dzieci: s\u0105 LUDZIE. Troch\u0119 mniej do\u015bwiadczeni, z mniejszym zasobem wiedzy, ale pe\u0142nowarto\u015bciowi LUDZIE. Trawestuj\u0105c to stwierdzenie, mo\u017cna te\u017c powiedzie\u0107, \u017ce nie ma tak naprawd\u0119 film\u00f3w dla dzieci. S\u0105 po prostu FILMY. (\u2026) Budzi m\u00f3j sprzeciw traktowanie film\u00f3w adresowanych do m\u0142odszych wiekiem widz\u00f3w z lekkim pob\u0142a\u017caniem, jako osobnej dzia\u0142ki, jakby kierowa\u0142y t\u0105 produkcj\u0105 jakie\u015b inne od tych “doros\u0142ych” zasady warsztatowe. (\u2026) Kieruj\u0105c si\u0119 takim rozumowaniem “E.T.<\/a>” Stevena Spielberga<\/a> czy “Hugo i jego wynalazek<\/a>” Martina Scorsesego<\/a> nigdy nie mia\u0142yby szans na nominacje do Oscar\u00f3w<\/i>. [1]<\/sup><\/p>\n Odbudowa\u0107 kino, rozpozna\u0107 widza<\/strong><\/p>\n Przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 polskim produkcjom dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy z okresu od 2011 do 2026 roku, mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce dwa postulaty zawarte w wypowiedzi \u0141azarkiewicz s\u0105 realizowane w r\u00f3\u017cnym tempie. Rodzime kino dla m\u0142odego widza szybciej nauczy\u0142o si\u0119 robi\u0107 FILMY, ni\u017c konsekwentnie dostrzega\u0107 w swoich bohaterach LUDZI. Stopniowo odzyskiwa\u0142o ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 produkcji, gatunkow\u0105 wyobra\u017ani\u0119, warsztat i publiczno\u015b\u0107. Na ekranie jest miejsce na chorob\u0119, samotno\u015b\u0107, odmienno\u015b\u0107, poczucie straty czy szkoln\u0105 przemoc. O podmiotowym traktowaniu dziecka decyduj\u0105 spos\u00f3b pokazania tych cz\u0119sto niezwykle bolesnych do\u015bwiadcze\u0144 oraz uwaga po\u015bwi\u0119cona temu, jak m\u0142ody bohater je prze\u017cywa i pr\u00f3buje sobie z nimi poradzi\u0107. R\u00f3wnie wa\u017cna jest gotowo\u015b\u0107 do portretowania go tak\u017ce wtedy, gdy b\u0142\u0105dzi, bywa niemi\u0142y, antypatyczny, a nawet post\u0119puje \u017ale. <\/p>\n Powa\u017cne traktowanie dzieci\u0119cego do\u015bwiadczenia ma w polskim kinie d\u0142ug\u0105 tradycj\u0119, znacznie szersz\u0105 ni\u017c kilka tytu\u0142\u00f3w pami\u0119tanych przez kolejne pokolenia. Janusz Nasfeter<\/a> w filmach “Ma\u0142e dramaty<\/a>” (1958), “Kolorowe po\u0144czochy<\/a>” (1960) czy “Abel, tw\u00f3j brat<\/a>” (1970) przygl\u0105da\u0142 si\u0119 upokorzeniu, odrzuceniu i trudno\u015bciom w porozumiewaniu si\u0119 z doros\u0142ymi, podwa\u017caj\u0105c wyobra\u017cenie dzieci\u0144stwa jako czasu z definicji szcz\u0119\u015bliwego. Jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 rozwija\u0142a si\u0119 na pograniczu kina dla dzieci i kina o dzieci\u0144stwie. Bolesna intensywno\u015b\u0107 tych opowie\u015bci stawia\u0142a wymagania r\u00f3wnie\u017c doros\u0142ej publiczno\u015bci. <\/p>\n “Wakacje z duchami”<\/sup><\/p>\n Filmy Nasfetera<\/a> stanowi\u0142y cz\u0119\u015b\u0107 rozleg\u0142ego obszaru tw\u00f3rczo\u015bci dla m\u0142odej widowni, kt\u00f3ry w PRL obejmowa\u0142 seriale, filmy telewizyjne, kinowe adaptacje i animacje. Stanis\u0142aw J\u0119dryka<\/a>, autor “Wakacji z duchami<\/a>” (1971), “Podr\u00f3\u017cy za jeden u\u015bmiech<\/a>” (1972) i “Stawiam na Tolka Banana<\/a>” (1973), oraz Wojciech Fiwek<\/a>, tw\u00f3rca “Grubego<\/a>” (1973), uczynili z tw\u00f3rczo\u015bci dla m\u0142odej widowni swoj\u0105 specjalizacj\u0119. Przep\u0142yw mi\u0119dzy telewizj\u0105 a kinem pozwala\u0142 zarazem poszerza\u0107 zasi\u0119g tych historii. Przygody Paragona, znanego z serialu “Do przerwy 0:1<\/a>” (1969), trafi\u0142y na du\u017cy ekran w filmie “Paragon gola!<\/a>” (1970), a “Podr\u00f3\u017c za jeden u\u015bmiech<\/a>” (1972) powsta\u0142a zar\u00f3wno jako serial, jak i film pe\u0142nometra\u017cowy. <\/p>\n Literatura dostarcza\u0142a tworzywa tak r\u00f3\u017cnym filmom jak “Szatan z si\u00f3dmej klasy<\/a>” (1960) Marii Kaniewskiej<\/a> czy “Akademia pana Kleksa<\/a>” (1984) Krzysztofa Gradowskiego<\/a>. W\u0142asne zaplecze mia\u0142a tak\u017ce animacja. W Studiu Film\u00f3w Rysunkowych w Bielsku-Bia\u0142ej powstawa\u0142y filmy o Bolku i Lolku oraz Reksiu, a \u0142\u00f3dzki Se-ma-for realizowa\u0142 opowie\u015bci o Misiu Uszatku, Colargolu i Filemonie. <\/p>\n “Szatan z si\u00f3dmej klasy”<\/sup><\/p>\n Ten obszar kinematografii wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142y r\u00f3wnie\u017c re\u017cyserki: Wanda Jakubowska<\/a>, autorka “Kr\u00f3la Maciusia I<\/a>” (1958), Maria Kaniewska<\/a>, Anna Soko\u0142owska<\/a> oraz Jadwiga K\u0119dzierzawska<\/a>, autorka “Ma\u0142ych smutk\u00f3w<\/a>” (1968) i “Rozalki Olabogi<\/a>” (1985). Kino dzieci\u0119ce i m\u0142odzie\u017cowe stanowi\u0142o dla nich wa\u017cne pole pracy i autorskiej wypowiedzi, tak\u017ce w kr\u00f3tkich formach i cyklach telewizyjnych. <\/p>\n Po 1989 roku pogarszaj\u0105ca si\u0119 kondycja polskiej bran\u017cy filmowej i malej\u0105ce zainteresowanie telewizji rodzim\u0105 produkcj\u0105 dla dzieci znacz\u0105co naruszy\u0142y t\u0119 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107. Nadal powstawa\u0142y warto\u015bciowe realizacje, czego przyk\u0142adem jest tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Andrzeja Maleszki<\/a>, od “Maszyny zmian<\/a>” (1995) po nagrodzony Emmy serial “Magiczne drzewo<\/a>” (2004). Mo\u017cliwo\u015b\u0107 planowania kolejnych projekt\u00f3w pozostawa\u0142a jednak ograniczona. Takie filmy jak “Felix, Net i Nika oraz Teoretycznie Mo\u017cliwa Katastrofa<\/a>” (2012), “Gabriel<\/a>” (2014) czy “Klub w\u0142\u00f3czykij\u00f3w<\/a>” (2015) pojawia\u0142y si\u0119 w \u015brodowisku produkcyjnym, kt\u00f3re wymaga\u0142o szerszej i trwa\u0142ej odbudowy. <\/p>\n “Magiczne drzewo”<\/sup><\/p>\n W programach operacyjnych PISF na 2016 rok wyodr\u0119bniono \u015brodki na produkcj\u0119 film\u00f3w dla m\u0142odego widza i widowni familijnej. R\u00f3wnolegle Stowarzyszenie Nowe Horyzonty rozwija\u0142o program Kino Dzieci.Pro, w kt\u00f3rym scenarzy\u015bci i producenci wsp\u00f3lnie pracowali nad przysz\u0142ymi filmami. Konsultacje z mi\u0119dzynarodowymi ekspertami obejmowa\u0142y budowanie postaci, pisanie dialog\u00f3w, dramaturgi\u0119 oraz przygotowanie projektu do realizacji. Podczas pierwszej edycji warsztat\u00f3w w 2015 roku rozwijano “Tarapaty<\/a>” Marty Karwowskiej<\/a>, kt\u00f3re dwa lata p\u00f3\u017aniej trafi\u0142y do kin. Za og\u00f3lnym postulatem odbudowy kina dla dzieci zaczyna\u0142y wi\u0119c sta\u0107 konkretne scenariusze i premiery. <\/p>\n Kolejnym miejscem wymiany do\u015bwiadcze\u0144 sta\u0142o si\u0119 uruchomione w 2017 roku Warsaw Kids Film Forum. Tw\u00f3rcy prezentowali tam projekty, spotykali si\u0119 z przedstawicielami bran\u017cy i szukali partner\u00f3w do produkcji oraz dystrybucji. Z warsztat\u00f3w i forum korzysta\u0142y r\u00f3wnie\u017c “Tarapaty 2<\/a>” (2020), rozwijane w ramach Kids Kino.Lab i przedstawione na Warsaw Kids Film Forum. PISF wsp\u00f3\u0142finansowa\u0142 zar\u00f3wno rozw\u00f3j projektu, jak i produkcj\u0119 filmu. W historii obu cz\u0119\u015bci mo\u017cna zatem dostrzec, jak konsultacje scenariuszowe, kontakty bran\u017cowe i wsparcie finansowe towarzyszy\u0142y pracy nad kolejnymi opowie\u015bciami dla m\u0142odego widza. <\/p>\n “Tarapaty” \u2013 zwiastun<\/sup><\/p>\n Rozwojowi zaplecza produkcyjnego towarzyszy\u0142o poszerzanie przestrzeni spotkania film\u00f3w z m\u0142od\u0105 publiczno\u015bci\u0105. Obok wydarze\u0144 o wieloletniej tradycji, takich jak pozna\u0144skie Ale Kino!, rozwija\u0142y si\u0119 nowe inicjatywy. W 2014 roku Stowarzyszenie Nowe Horyzonty zorganizowa\u0142o pierwsz\u0105 edycj\u0119 festiwalu Kino Dzieci, obejmuj\u0105c\u0105 pokazy w pi\u0119tnastu miastach. Projekcjom towarzyszy\u0142y zaj\u0119cia dla dzieci, warsztaty dla rodzic\u00f3w oraz rozmowy o miejscu tw\u00f3rczo\u015bci dla najm\u0142odszych w polskiej kulturze. Festiwal nie ogranicza\u0142 si\u0119 wi\u0119c do prezentacji repertuaru: proponowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c sposoby rozmawiania o filmach i wsp\u00f3lnego prze\u017cywania seansu. Dzia\u0142ania te uzupe\u0142nia\u0142 prowadzony ju\u017c wcze\u015bniej przez stowarzyszenie program Nowe Horyzonty Edukacji Filmowej, skierowany do uczni\u00f3w. <\/p>\n Istotnym elementem tego obiegu by\u0142y r\u00f3wnie\u017c nagrody. Na Ale Kino! obok Z\u0142otych Kozio\u0142k\u00f3w przyznawanych przez mi\u0119dzynarodowe jury swoje wyr\u00f3\u017cnienia przyznaj\u0105 gremia dzieci\u0119ce i m\u0142odzie\u017cowe. Z kolei obecno\u015b\u0107 kina dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy na Festiwalu Polskich Film\u00f3w Fabularnych w Gdyni podkre\u015blaj\u0105 Z\u0142ote Lwi\u0105tka im. Janusza Korczaka, kt\u00f3rych laureata wy\u0142ania swoim zaanga\u017cowaniem m\u0142odsza publiczno\u015b\u0107. W programie festiwalu w 2026 roku znalaz\u0142a si\u0119 ju\u017c pi\u0105ta ods\u0142ona tej nagrody. W pierwszych czterech edycjach nagrod\u0119 t\u0119 otrzyma\u0142y kolejno filmy: “Detektyw Bruno<\/a>” (2022), “O psie, kt\u00f3ry je\u017adzi\u0142 kolej\u0105<\/a>” (2023), “Za du\u017cy na bajki 2<\/a>” (2024) oraz “Oskar, Patka i z\u0142oto Ba\u0142tyku<\/a>” (2025). <\/p>\n “Oskar, Patka i z\u0142oto Ba\u0142tyku” \u2013 zwiastun<\/sup><\/p>\n Pomi\u0119dzy festiwalow\u0105 prezentacj\u0105 a codziennym wyborem repertuaru wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 inicjatywy edukacyjne. Nale\u017cy do nich Zesp\u00f3\u0142 Edukator\u00f3w Filmowych, kt\u00f3rego dzia\u0142alno\u015b\u0107 wyrasta z prac powo\u0142anego w 2016 roku Zespo\u0142u ds. M\u0142odej Widowni, zwi\u0105zanego z Sieci\u0105 Kin Studyjnych i Lokalnych. W p\u00f3\u017aniejszej, rozszerzonej formule ZEF po\u0142\u0105czy\u0142 do\u015bwiadczenia mi\u0119dzy innymi nauczycieli, przedstawicieli kin, filmoznawc\u00f3w, pedagog\u00f3w i psycholog\u00f3w. Przyznawanym przez ekspert\u00f3w Znakom Jako\u015bci ZEF i Nagrodom ZEF towarzysz\u0105 rekomendacje zawieraj\u0105ce wskaz\u00f3wki dotycz\u0105ce wieku odbiorc\u00f3w, potencja\u0142u edukacyjnego oraz tre\u015bci wymagaj\u0105cych szczeg\u00f3lnej uwagi. <\/p>\n Pr\u00f3b\u0105 uporz\u0105dkowania zasad takiego \u015bwiadomego doboru tre\u015bci sta\u0142a si\u0119 opublikowana w 2025 roku “Ksi\u0119ga ratingu. Propozycja polskiego systemu ratingowego” autorstwa Katarzyny Kraso\u0144, Kai \u0141uczy\u0144skiej i Kamila Minknera. Publikacja powsta\u0142a w ramach projektu realizowanego przez ZEF i finansowanego przez PISF. Jej autorzy proponuj\u0105 wsp\u00f3lne ramy klasyfikacji wiekowej tre\u015bci audiowizualnych, uwzgl\u0119dniaj\u0105ce zar\u00f3wno rozw\u00f3j m\u0142odego odbiorcy, jak i charakter filmowego przekazu. Znaczenie ma w tym uj\u0119ciu nie tylko obecno\u015b\u0107 okre\u015blonego tematu, lecz r\u00f3wnie\u017c spos\u00f3b jego przedstawienia, intensywno\u015b\u0107 emocji oraz wymagania stawiane widzowi przez narracj\u0119 i form\u0119 filmu. <\/p>\n W takim uj\u0119ciu odbudowa kina dla dzieci obejmuje ca\u0142y proces: od pracy nad scenariuszem i finansowania produkcji, przez festiwalow\u0105 prezentacj\u0119 i uznanie, po warunki, w kt\u00f3rych m\u0142oda publiczno\u015b\u0107 ogl\u0105da film, ocenia go i o nim rozmawia. <\/p>\n Kto kogo potrzebuje<\/strong><\/p>\n Relacja z doros\u0142ym staje si\u0119 w opowie\u015bciach dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy przestrzeni\u0105 wzajemnego poznawania i sprawdzania zaufania. Wa\u017cne miejsce zajmuj\u0105 tu filmy wsp\u00f3\u0142tworzone przez Magdalen\u0119 Nie\u0107<\/a>, wsp\u00f3\u0142scenarzystk\u0119 “Za niebieskimi drzwiami<\/a>” i “Czarnego m\u0142yna<\/a>“, wsp\u00f3\u0142re\u017cyserk\u0119 “Detektywa Bruna<\/a>” oraz re\u017cyserk\u0119 obu cz\u0119\u015bci “O psie, kt\u00f3ry je\u017adzi\u0142 kolej\u0105<\/a>“. Przygodowe fabu\u0142y pozwalaj\u0105 jej przygl\u0105da\u0107 si\u0119 postaciom, kt\u00f3re czego\u015b potrzebuj\u0105 od siebie nawzajem, a sukces osi\u0105gaj\u0105 w\u0142a\u015bnie za spraw\u0105 dialogu i wsp\u00f3lnych dzia\u0142a\u0144. <\/p>\n “Za niebieskimi drzwiami”<\/sup><\/p>\n W “Detektywie Brunie<\/a>” (2022), kt\u00f3ry Nie\u0107 zrealizowa\u0142a wsp\u00f3lnie z Mariuszem Palejem<\/a>, o\u015bmioletni Oskar (Iwo Rajski<\/a>), mieszkaj\u0105cy w rodzinnym domu dziecka, szuka ostatniego prezentu pozostawionego przez zmar\u0142ych rodzic\u00f3w. O pomoc prosi bohatera ulubionego serialu (Piotr G\u0142owacki<\/a>), uto\u017csamiaj\u0105c ekranowego detektywa z graj\u0105cym go aktorem. Za dzieci\u0119c\u0105 wiar\u0105 w serialowego herosa kryje si\u0119 potrzeba czyjej\u015b obecno\u015bci i poczucia bezpiecze\u0144stwa. Bruno prze\u017cywa tymczasem kryzys wizerunkowy, a jego menad\u017cerka dostrzega w spotkaniu z ch\u0142opcem okazj\u0119 do odbudowania reputacji gwiazdora. Obaj przyst\u0119puj\u0105 wi\u0119c do wsp\u00f3lnej przygody z zupe\u0142nie r\u00f3\u017cnymi oczekiwaniami. R\u00f3\u017cnic\u0119 t\u0119 ods\u0142aniaj\u0105 internetowe relacje ze \u015bledztwa, publikowane przez Bruna i jego ekip\u0119. <\/p>\n Poszukiwania, kt\u00f3re dla Oskara maj\u0105 zwi\u0105zek z pami\u0119ci\u0105 o rodzicach, staj\u0105 si\u0119 materia\u0142em do promowania aktora. Ch\u0142opiec trafia do historii, kt\u00f3r\u0105 doros\u0142y opowiada publiczno\u015bci o sobie. W tym \u015bwietle stopniowe przechodzenie Bruna od odgrywania troski do rzeczywistego zaanga\u017cowania oznacza r\u00f3wnie\u017c uznanie, \u017ce sprawa Oskara ma w\u0142asn\u0105 wag\u0119, a sam ch\u0142opiec posiada nadrz\u0119dne prawo do w\u0142asnej narracji. <\/p>\n “Detektyw Bruno”<\/sup><\/p>\n W “O psie, kt\u00f3ry je\u017adzi\u0142 kolej\u0105<\/a>” (2023) przyja\u017a\u0144 chorej na serce Zuzi (Liliana Zajbert<\/a>) z psem Lampo pozwala zobaczy\u0107 \u017cycie dziewczynki tak\u017ce poza leczeniem. Jest w nim miejsce na ciekawo\u015b\u0107, rado\u015b\u0107 i potrzeb\u0119 towarzystwa. Przywi\u0105zanie do czworonoga splata si\u0119 z nadziej\u0105 na popraw\u0119 stanu zdrowia Zuzi, przez co kolejne zagro\u017cenia dla tej wi\u0119zi nabieraj\u0105 szczeg\u00f3lnego ci\u0119\u017caru. <\/p>\n Najwyra\u017aniejsza zmiana wobec opowiadania Romana Pisarskiego<\/a> dotyczy fina\u0142u. W ksi\u0105\u017cce Lampo ginie pod ko\u0142ami poci\u0105gu, ratuj\u0105c c\u00f3rk\u0119 zawiadowcy. Film zachowuje psiego bohatera przy \u017cyciu. \u015amier\u0107 zwierz\u0119cia konfrontuje czytelnika z utrat\u0105 kogo\u015b bliskiego, natomiast jego ocalenie pozwala zako\u0144czy\u0107 seans nadziej\u0105 na dalsze wsp\u00f3lne \u017cycie bohater\u00f3w. Warto przy tym pami\u0119ta\u0107, \u017ce Nie\u0107<\/a> traktuje ksi\u0105\u017ck\u0119 jako inspiracj\u0119 do nowej, uwsp\u00f3\u0142cze\u015bnionej opowie\u015bci, kt\u00f3ra ma przemawia\u0107 przede wszystkim do m\u0142odych, nie tylko do ich opiekun\u00f3w, kt\u00f3rzy wychowali si\u0119 na literackim pierwowzorze. Obietnica ocalenia zostaje wi\u0119c skierowana r\u00f3wnie\u017c do rodzic\u00f3w, kt\u00f3rzy maj\u0105 podzieli\u0107 si\u0119 z dzie\u0107mi znajom\u0105 histori\u0105, tym razem prowadz\u0105c\u0105 ku uldze. <\/p>\n “O psie, kt\u00f3ry je\u017adzi\u0142 kolej\u0105 2”<\/sup><\/p>\n Dalsze trwanie tej wi\u0119zi pozwala rozwin\u0105\u0107 histori\u0119 Zuzi w “O psie, kt\u00f3ry je\u017adzi\u0142 kolej\u0105 2<\/a>” (2025). Po udanej operacji dziewczynka wraca z USA do Polski i odkrywa, \u017ce dyrektor stacji (Adam Woronowicz<\/a>) pr\u00f3buje ukry\u0107 zagini\u0119cie Lampo, zast\u0119puj\u0105c go podobnym psem ze schroniska. Rozpoznaje podmian\u0119 i wraz z Antkiem (Maksymilian Zieli\u0144ski<\/a>) oraz suczk\u0105 Lun\u0105 rusza na poszukiwania przyjaciela. Komediowy pomys\u0142 ujawnia powierzchowno\u015b\u0107 doros\u0142ego rozumienia wi\u0119zi. Dyrektor liczy na podobie\u0144stwo zwierz\u0105t, dla Zuzi znaczenie ma wsp\u00f3lna historia z konkretnym psem. Jej reakcja obna\u017ca absurd podmiany i nadaje kierunek dalszej przygodzie. Zmiana pozycji Zuzi dobrze pokazuje przy tym r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy sprawczo\u015bci\u0105 bohatera a podmiotowo\u015bci\u0105 jego przedstawienia. Poszukiwanie Lampo pozwala dziewczynce samodzielnie wp\u0142ywa\u0107 na bieg wydarze\u0144. R\u00f3wnie wa\u017cne pozostaje jednak to, jak poznajemy jej pragnienia, obawy i spos\u00f3b prze\u017cywania zale\u017cno\u015bci od innych. Dziecko oczekuj\u0105ce pomocy tak\u017ce ma w\u0142asny punkt widzenia, kt\u00f3ry trzeba uszanowa\u0107. <\/p>\n R\u00f3wie\u015bnicy: blisko\u015b\u0107 i pr\u00f3ba si\u0142<\/strong><\/p>\n Wa\u017cn\u0105 przestrzeni\u0105 dzieci\u0119cych do\u015bwiadcze\u0144 s\u0105 r\u00f3wnie\u017c relacje z r\u00f3wie\u015bnikami. W “Tarapatach<\/a>” (2017) Marty Karwowskiej<\/a> dwunastoletnia Julka (Hanna Hryniewicka<\/a>) podchodzi do przyja\u017ani z nieufno\u015bci\u0105. Jej dystans ma jednak konkretne pod\u0142o\u017ce: dziewczynka mieszka w internacie, nie znajduje porozumienia z kole\u017cankami, a wyczekiwany wyjazd do rodzic\u00f3w w Kanadzie nie dochodzi do skutku. Wakacje sp\u0119dza u ciotki (Joanna Szczepkowska<\/a>), kt\u00f3rej uporz\u0105dkowany, wype\u0142niony starymi dokumentami \u015bwiat nie jest przygotowany na obecno\u015b\u0107 dziecka. Dopiero spotkanie z mieszkaj\u0105cym w tej samej kamienicy Olkiem (Jakub Janota-Bzowski<\/a>), bardziej otwartym i odwa\u017cnym, stwarza Julce mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyj\u015bcia poza uk\u0142ad, w kt\u00f3rym to doro\u015bli urz\u0105dzaj\u0105 bohaterce \u017cycie. <\/p>\n “Tarapaty”<\/sup><\/p>\n Budowanie blisko\u015bci zostaje wpisane w konkretne czynno\u015bci: rozpoznawanie podejrzanych zachowa\u0144, pod\u0105\u017canie za wskaz\u00f3wkami i wsp\u00f3lne rozwi\u0105zywanie zagadki. W r\u0119ce dzieci trafia plan prowadz\u0105cy do skarbu, a ich uwag\u0119 przyci\u0105gaj\u0105 dwie kobiety pojawiaj\u0105ce si\u0119 przy opuszczonej kamienicy z charakterystycznymi w\u00f3zkami na zakupy. Zwyczajne elementy warszawskiej codzienno\u015bci zaczynaj\u0105 uk\u0142ada\u0107 si\u0119 w \u015blady przest\u0119pstwa. Intryga wi\u0105\u017ce si\u0119 z pozostawionym w Warszawie dzie\u0142em Picassa, lecz dla relacji bohater\u00f3w istotniejsza od warto\u015bci znaleziska okazuje si\u0119 konieczno\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania. <\/p>\n W “Czarnym m\u0142ynie<\/a>” (2020) Mariusza Paleja<\/a> relacje mi\u0119dzy dzie\u0107mi zostaj\u0105 mocniej uwik\u0142ane w rodzinne obowi\u0105zki i materialne warunki \u017cycia. Iwo (Iwo Wici\u0144ski<\/a>) opiekuje si\u0119 m\u0142odsz\u0105 siostr\u0105 Mel\u0105 (Pola Galica-Galoch<\/a>), dziewczynk\u0105 z niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105. Po \u015bmierci ojca w katastrofie w m\u0142ynie ich matka, Iwona (Magdalena Nie\u0107<\/a>), pr\u00f3buje znale\u017a\u0107 zatrudnienie, a cz\u0119\u015b\u0107 codziennej odpowiedzialno\u015bci spada na syna. Konieczno\u015b\u0107 zajmowania si\u0119 siostr\u0105 koliduje z jego potrzeb\u0105 swobody. Zniecierpliwienie i z\u0142o\u015b\u0107 Iwa ujawniaj\u0105 przede wszystkim przeci\u0105\u017cenie dziecka, od kt\u00f3rego oczekuje si\u0119 bycia opiekunem, cho\u0107 samo nadal potrzebuje opieki. <\/p>\n “Czarny m\u0142yn” \u2013 zwiastun<\/sup><\/p>\n Fantastyczna intryga wyrasta tutaj z codzienno\u015bci naznaczonej brakiem. Znikaj\u0105cy z domu piekarnik narusza porz\u0105dek zwyczajnych, domowych czynno\u015bci, a wyprawa dzieci na zakazany teren m\u0142yna prowadzi do miejsca zwi\u0105zanego zar\u00f3wno z rodzinn\u0105 tragedi\u0105, jak i z upadkiem lokalnego zak\u0142adu pracy. Ruiny nie s\u0105 wi\u0119c wy\u0142\u0105cznie atrakcyjn\u0105 sceneri\u0105 przygodow\u0105: przypominaj\u0105 o utraconym bezpiecze\u0144stwie doros\u0142ych i dzieci. W konfrontacji z tajemnicz\u0105 si\u0142\u0105 Iwo dzia\u0142a razem z przyjaci\u00f3\u0142mi, mi\u0119dzy innymi Piotrkiem (Borys Wici\u0144ski<\/a>) i Natalk\u0105 (Oliwia Ogorzelska<\/a>). Potrzeba wsp\u00f3\u0142pracy zmienia r\u00f3wnie\u017c znaczenie obecno\u015bci Meli: dziewczynka, wymagaj\u0105ca wcze\u015bniej szczeg\u00f3lnej opieki, sama w istotny spos\u00f3b wp\u0142ywa na przebieg wydarze\u0144. <\/p>\n Pytanie o warunki przynale\u017cno\u015bci powraca w “Skrzacie. Nowym pocz\u0105tku<\/a>” (2025) Krzysztofa Komandera<\/a>. Jedenastoletnia Hania (Amelia Golda<\/a>) po przeprowadzce trafia do nowej szko\u0142y. Ju\u017c podczas lekcji j\u0119zyka polskiego, czytaj\u0105c opowiadanie, ujawnia swoj\u0105 wiar\u0119 w skrzaty. To, co mia\u0142o by\u0107 przedstawieniem w\u0142asnego \u015bwiata, staje si\u0119 okazj\u0105 do o\u015bmieszenia bohaterki. Hania wskazuje medalik jako dow\u00f3d istnienia magicznych istot: zgodnie z opowie\u015bci\u0105, kt\u00f3r\u0105 przywo\u0142uje, jej nie\u017cyj\u0105ca ju\u017c ukochana mama otrzyma\u0142a go w\u0142a\u015bnie od skrzata. Kiedy kole\u017canki zabieraj\u0105 pami\u0105tk\u0119 i uzale\u017cniaj\u0105 jej zwrot od przedstawienia kolejnego dowodu, sp\u00f3r o prawdziwo\u015b\u0107 dzieci\u0119cej historii zmienia si\u0119 w szanta\u017c. Wy\u015bmiewaj\u0105c opowie\u015b\u0107 dziewczynki, r\u00f3wie\u015bnicy naruszaj\u0105 obszar znacznie bardziej intymny, ni\u017c sami mog\u0105 przypuszcza\u0107. Ten wymiar historii rozwija relacja z ojcem (Arkadiusz Jakubik<\/a>). Oboje prze\u017cywaj\u0105 t\u0119 sam\u0105 strat\u0119, ale d\u0142ugo nie potrafi\u0105 dzieli\u0107 si\u0119 zwi\u0105zanymi z ni\u0105 uczuciami. <\/p>\n “Skrzat. Nowy pocz\u0105tek” \u2013 zwiastun<\/sup><\/p>\n Przeciwwag\u0119 dla tej relacji tworzy pomoc Micha\u0142a (Maksymilian Zieli\u0144ski<\/a>), m\u0142odego wynalazcy, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c do\u015bwiadcza szkolnego odrzucenia. Jego konstruktorski zapa\u0142 spotyka si\u0119 z wyobra\u017ani\u0105 Hani: wynalazki maj\u0105 pom\u00f3c w poszukiwaniu skrzata, a otrzymywane przez dziewczynk\u0119 male\u0144kie li\u015bciki podtrzymuj\u0105 nadziej\u0119 na odnalezienie ich tajemniczego nadawcy. Wsp\u00f3lna misja otwiera przestrze\u0144 porozumienia poza klasow\u0105 hierarchi\u0105, kt\u00f3ra zamyka tych dwoje w szufladzie z etykiet\u0105 “klasowi dziwacy”. <\/p>\n Prawo do b\u0142\u0119du, prawo do siebie<\/strong><\/p>\n Powa\u017cne potraktowanie m\u0142odego bohatera wymaga r\u00f3wnie\u017c miejsca dla jego b\u0142\u0119d\u00f3w i sprzecznych pragnie\u0144. W “Kajtku Czarodzieju<\/a>” (2023) korczakowska inspiracja obejmuje pr\u00f3\u017cno\u015b\u0107, m\u015bciwo\u015b\u0107 i nierozs\u0105dek. Obdarzony magiczn\u0105 moc\u0105 psotnik (Eryk Biedunkiewicz<\/a>) cieszy si\u0119 popularno\u015bci\u0105 i mo\u017cliwo\u015bci\u0105 odwetu na nauczycielach, a jego pragnienie wp\u0142ywu na rzeczywisto\u015b\u0107 stopniowo prowadzi do chaosu. Popularno\u015b\u0107 i przewaga nad otoczeniem nadaj\u0105 dzieci\u0119cym pragnieniom niepokoj\u0105c\u0105 skal\u0119. Kajtek czerpie jednak ze swoich mo\u017cliwo\u015bci tak\u017ce przyjemno\u015b\u0107, kt\u00f3ra jest wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 jego do\u015bwiadczenia. Rado\u015b\u0107 i fantazja pozwalaj\u0105 pozna\u0107 ch\u0142opca r\u00f3wnie dobrze co skutki jego nierozwa\u017cnych decyzji. Pytanie o przemian\u0119 bohatera prowadzi zatem ku dramaturgii i sposobowi, w jaki kolejne magiczne epizody \u0142\u0105cz\u0105 jego pragnienia z p\u00f3\u017aniejszymi wydarzeniami. Tutaj oba postulaty wypowiedziane wcze\u015bniej przez \u0141azarkiewicz<\/a> spotykaj\u0105 si\u0119 szczeg\u00f3lnie blisko, poniewa\u017c uwa\u017cne potraktowanie postaci wymaga konsekwencji w opowiadaniu jej historii. <\/p>\n “Kajtek Czarodziej” \u2013 zwiastun<\/sup><\/p>\n Konsekwencje krzywdz\u0105cej decyzji staj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c osi\u0105 konfliktu w “Za du\u017cym na bajki 3<\/a>” (2026). Waldek (Maciej Kara\u015b<\/a>) publikuje z\u0142o\u015bliwy komentarz, kt\u00f3ry uruchamia fal\u0119 hejtu wobec jego najlepszej przyjaci\u00f3\u0142ki Delfiny (Amelia Fija\u0142kowska<\/a>). Rosn\u0105ce poczucie wstydu i strach utrudniaj\u0105 ch\u0142opcu przyznanie si\u0119 do winy, a ka\u017cdy kolejny komentarz zwi\u0119ksza ci\u0119\u017car sytuacji zapocz\u0105tkowanej jego wpisem. W takim punkcie wyj\u015bcia kryje si\u0119 wa\u017cne rozwini\u0119cie historii Waldka: dorastanie oznacza teraz tak\u017ce konieczno\u015b\u0107 rozpoznania w\u0142asnego udzia\u0142u w cudzym cierpieniu. Krzywda Delfiny ka\u017ce spojrze\u0107 na Waldka z innej perspektywy i to mimo zbudowanej przez lata sympatii publiczno\u015bci. Prawo do b\u0142\u0119du wi\u0105\u017ce si\u0119 wi\u0119c z pytaniem o napraw\u0119 relacji i miejsce pozostawione osobie skrzywdzonej. Uwa\u017cny portret Waldka obejmuje jego z\u0142o\u015b\u0107, poczucie winy i mo\u017cliwo\u015b\u0107 zmiany. Jednak warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce r\u00f3wnie istotna jest przestrze\u0144 dla \u017calu Delfiny i uszanowanie decyzji dziewczyny o dalszym kszta\u0142cie ich znajomo\u015bci. <\/p>\n ***<\/p>\n
\u00a0
Zaczn\u0119 od apelu. Przesta\u0144my stawia\u0107 kino dla m\u0142odego widza ni\u017cej w hierarchii filmowego presti\u017cu. Zrezygnujmy z pob\u0142a\u017cliwego dopisku “fajne, jak na kino dla dzieci”. Ono naprawd\u0119 nie potrzebuje taryfy ulgowej, a jego tw\u00f3rcy i tw\u00f3rczynie o ni\u0105 wcale nie prosz\u0105. M\u0142ody wiek bohater\u00f3w, odmienny metra\u017c czy j\u0119zyk opowie\u015bci nie powinny oznacza\u0107 \u0142agodniejszych kryteri\u00f3w oceny scenariusza, warstwy formalnej czy aktorstwa.\u00a0 <\/p>\n![\"wakacje](\"https:\/\/fwcdn.pl\/nph\/1032473\/2026\/77309.6.jpg\")
<\/a><\/p>\n<\/div>\n![\"szatan](\"https:\/\/fwcdn.pl\/nph\/1032473\/2026\/77312.6.jpg\")
<\/a><\/p>\n<\/div>\n![\"magiczne](\"https:\/\/fwcdn.pl\/nph\/1032473\/2026\/77313.6.jpg\")
<\/a><\/p>\n<\/div>\n![\"Zrzut](\"https:\/\/fwcdn.pl\/nph\/1032473\/2026\/77314.6.jpg\")
<\/a><\/p>\n<\/div>\n![\"detektyw](\"https:\/\/fwcdn.pl\/nph\/1032473\/2026\/77315.6.jpg\")
<\/a><\/p>\n<\/div>\n![\"o](\"https:\/\/fwcdn.pl\/nph\/1032473\/2026\/77316.6.jpg\")
<\/a><\/p>\n<\/div>\n![\"tarapaty.jpg\"](\"https:\/\/fwcdn.pl\/nph\/1032473\/2026\/77317.6.jpg\")
<\/a><\/p>\n<\/div>\n