Nie pomyl “Lalki”\u00a0<\/i>\u2013 tak brzmi nieoficjalne has\u0142o marketingowe wrze\u015bnia. Premiery dwu adaptacji powie\u015bci Boles\u0142awa Prusa<\/a> (a do tego zupe\u0142nie niezwi\u0105zanego horroru rozmy\u015blnie przet\u0142umaczonego przez Velvet Spoon jako “Lalka<\/a>“) nie bez kozery przypadaj\u0105 na pocz\u0105tek nowego roku szkolnego, zdradzaj\u0105c do\u015b\u0107 oczywiste ambicje dystrybucyjne (i finansowe).<\/strong><\/p>\n

Cho\u0107 znakomite i cenione ekranizacje (filmowe Wojciecha Jerzego Hasa<\/a> i serialowa Ryszarda Bera<\/a>) wci\u0105\u017c ciesz\u0105 si\u0119 popularno\u015bci\u0105 w\u015br\u00f3d widz\u00f3w telewizyjnych, a nawet zd\u0105\u017cy\u0142y okry\u0107 si\u0119 patyn\u0105 kultowo\u015bci, to jednak nowe czasy domagaj\u0105 si\u0119 nowych adaptacji. Znaczenie ma nie tylko wymiar pragmatyczny \u2013 przeniesienie na ekran opowie\u015bci, kt\u00f3r\u0105 zna wi\u0119kszo\u015b\u0107 widz\u00f3w \u2013 ale te\u017c historyczny. \u017badna adaptacja nie powstaje w pr\u00f3\u017cni, a rzeczywisto\u015b\u0107 aktualizuje tak\u017ce te najbardziej spowszednia\u0142e teksty kultury. Tak, nawet lektury szkolne. <\/p>\n

Oczywi\u015bcie, nowe “Lalki”\u00a0<\/i>nie spad\u0142y nam z nieba. O filmie m\u00f3wi\u0142o si\u0119 <\/p>\n

ponad dwa lata temu<\/strong><\/span><\/u><\/a><\/p>\n

, a Netflix ruszy\u0142 do boju po dobrze przyj\u0119tym “Znachorze<\/a>” z Leszkiem Lichot\u0105<\/a> w roli g\u0142\u00f3wnej. Na potrzeby chwili abstrahujemy jednak od didaskali\u00f3w produkcyjnych. Nie chodzi przecie\u017c o to, jak powsta\u0142y te projekty, ale raczej: Co znaczy “Lalka”\u00a0<\/i>dzi\u015b? To zreszt\u0105 zakrawa na paradoks: tysi\u0105ce uczni\u00f3w przerabia t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 na lekcjach j\u0119zyka polskiego, a jednak cz\u0119\u015bciej s\u0142u\u017cy ona jako por\u0119czna referencja na rozprawce ni\u017c przedmiot faktycznej refleksji. Mo\u017ce w\u0142a\u015bnie temu s\u0142u\u017c\u0105 nowe adaptacje? <\/p>\n

\n
$\"lalka$ <\/a><\/p>\n<\/div>\n
^{serial “Lalka”, Netflix<\/sup><\/p>\n}
Wojna p\u0142ci<\/strong><\/p>\n
G\u0142\u00f3wny w\u0105tek powie\u015bci dotyczy oczywi\u015bcie uczucia, kt\u00f3re Stanis\u0142aw Wokulski, kupiec dorobkiewicz, rozwija wobec Izabeli \u0141\u0119ckiej z upadaj\u0105cego domu arystokratycznego. Cho\u0107 wa\u017ckim kontekstem pozostaj\u0105 kwestie ekonomiczne i klasowe (o czym zaraz), rzecz dotyczy przede wszystkim mi\u0142o\u015bci i spraw matrymonialnych. Nie dziwi wi\u0119c, \u017ce we wsp\u00f3\u0142czesnej recepcji to w\u0142a\u015bnie te w\u0105tki najbardziej rozgrzewaj\u0105 czytelnik\u00f3w \u2013 a ju\u017c zw\u0142aszcza tych m\u0142odszych. Rynek matrymonialny przeszed\u0142 w ostatnim \u0107wier\u0107wieczu powa\u017cne turbulencje, mi\u0119dzy innymi za spraw\u0105 aplikacji randkowych, kt\u00f3re stanowi\u0105 jeden z czynnik\u00f3w wp\u0142ywaj\u0105cych na tzw. epidemi\u0119 samotno\u015bci w\u015br\u00f3d m\u0142odych os\u00f3b (g\u0142\u00f3wnie dwudziestolatk\u00f3w). M\u0119\u017cczy\u017ani wskazuj\u0105 jako problem rzekom\u0105 hipergami\u0119 kobiet, czyli d\u0105\u017cenie do znalezienia partnera o lepszym statusie ni\u017c ich w\u0142asny. Z kolei kobiety chroni\u0105 si\u0119 przed niepo\u017c\u0105danymi zachowaniami i graczami, kt\u00f3rzy chc\u0105 jedynie niezobowi\u0105zuj\u0105cego seksu. Ci pierwsi czuj\u0105 si\u0119 izolowani, uznaj\u0105c si\u0119 za ofiary feminizmu. Te drugie d\u0105\u017c\u0105 do wi\u0119kszej niezale\u017cno\u015bci, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy si\u0119 z postponowaniem zwi\u0105zkowej stabilizacji. Ale sprawa nie dotyczy wy\u0142\u0105cznie relacji sercowych \u2013 r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy kobietami a m\u0119\u017cczyznami uwidaczniaj\u0105 si\u0119 coraz silniej w pogl\u0105dach politycznych, statusie ekonomicznym czy wykszta\u0142ceniu.\u00a0 <\/p>\n
Dlatego na relacj\u0119 Wokulskiego i \u0141\u0119ckiej patrzy si\u0119 przez pryzmat dzisiejszych standard\u00f3w, czego por\u0119cznym \u015bwiadectwem jest kultura memowa. Niewiele jest polskich ksi\u0105\u017cek, kt\u00f3re doczeka\u0142y si\u0119 takiej eksploatacji memowej \u2013 i \u017cadna inna nie wywo\u0142uje takiej polaryzacji w\u015br\u00f3d czytelnik\u00f3w. Tak wi\u0119c Wokulski to prototyp stalkera, creep czy przegryw \u2013 albo simp, kt\u00f3ry w odpowiednim momencie przejrza\u0142 na oczy i dostrzeg\u0142, \u017ce \u0141\u0119cka to k\u2026\u00a0 <\/p>\n
\n
$\"75109_1.11.jpg\"$ <\/a><\/p>\n<\/div>\n
^{“Lalka”, film<\/sup><\/p>\n}
Cho\u0107 interpretacja “Lalki”\u00a0w manichejskich kategoriach “dobry Wokulski” \u2013 “z\u0142a \u0141\u0119cka” z pewno\u015bci\u0105 nie spodoba\u0142yby si\u0119 autorowi “wielkiej powie\u015bci realistycznej”, to genderowe awersje s\u0105 tym, co najwyra\u017aniej rzuca si\u0119 w oczy. Dla tych, kt\u00f3rym bli\u017cej do manosfery, Wokulski b\u0119dzie przypomina\u0142 zagubionego frajera, omamionego przez manipulatork\u0119, kt\u00f3ra cynicznie wykorzystywa\u0142a jego uczucia. Zarazem mog\u0105 oni w nim dostrzec bohatera, kt\u00f3ry sam potrafi sobie poradzi\u0107 i wzi\u0105\u0107 sprawy w swoje r\u0119ce.\u00a0 <\/p>\n
Niema\u0142o racji maj\u0105 te\u017c apologeci \u0141\u0119ckiej, kt\u00f3rzy dostrzegaj\u0105 w niej przede wszystkim wytw\u00f3r w\u0142asnej epoki i klasy spo\u0142ecznej \u2013 oraz tragifarsow\u0105 sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej znalaz\u0142a si\u0119 bohaterka, raz odtr\u0105caj\u0105ca wszystkich absztyfikant\u00f3w, innym razem skazana na wyb\u00f3r mi\u0119dzy podstarza\u0142ymi arystokratami \u2013 i kupcem, kt\u00f3ry jest w stanie wyda\u0107 setki tysi\u0119cy rubli, by otoczy\u0107 j\u0105 “opiek\u0105” (lub, ewentualnie, kontrol\u0105). <\/p>\n
Mo\u017cna z\u017cyma\u0107 si\u0119 na por\u00f3wnania wysoce skonwencjonalizowanego podrywu z Warszawy lat 70. XIX wieku do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, w kt\u00f3rej prze\u0142adowany samotno\u015bci\u0105 rynek przypomina Dziki Zach\u00f3d. S\u0119k w tym, \u017ce Dziki Zach\u00f3d tak\u017ce mia\u0142 swoje zasady; nie by\u0142 wcale wizj\u0105 anarchistycznego pola “ka\u017cdy sobie”, ale aren\u0105 nieustannej negocjacji mi\u0119dzy prawem a przekroczeniem. Odczytuj\u0105c dzi\u015b kody kulturowe “Lalki”,\u00a0mo\u017cemy udawa\u0107, \u017ce misterny plan Wokulskiego to anachronizm, w kt\u00f3rym trudno dostrzec analogie. Ale mo\u017cemy te\u017c dostrzec, \u017ce neurotypowy flirt dalej istnieje, \u017ce wci\u0105\u017c filtrujemy nasze komunikaty ze wzgl\u0119du na r\u00f3\u017cnice klasowe i kulturowe, w ko\u0144cu \u2013 \u017ce wci\u0105\u017c pr\u00f3bujemy zaimponowa\u0107 pieni\u0119dzmi, gestem czy stereotypowymi cechami genderowymi. O tym wprost opowiadaj\u0105 losy takich postaci, jak Kazimiera W\u0105sowska, trzydziestoletnia wd\u00f3wka, kt\u00f3ra instrumentalnie korzysta ze swojej urody, czy Kazimierz Starski, kt\u00f3ry z hedonistyczn\u0105 przyjemno\u015bci\u0105 otacza si\u0119 kobietami. <\/p>\n
\n
$\"dorocinski$ <\/a><\/p>\n<\/div>\n
^{“Lalka”, film<\/sup><\/p>\n}
Powa\u017cnym uchybieniem takiego patrzenia na “Lalk\u0119”\u00a0<\/i>jest kompletne prze\u015blepienie tego, jak powie\u015b\u0107 wchodzi w swojej refleksji na wy\u017cszy poziom. Prusowi nie chodzi przecie\u017c o rozstrzygni\u0119cie \u2013 prozaicznej zreszt\u0105 \u2013 kwestii, czy kobiety rzeczywi\u015bcie wykorzystuj\u0105 adorator\u00f3w dla osi\u0105gni\u0119cia w\u0142asnych korzy\u015bci (oczywi\u015bcie, \u017ce tak) albo czy m\u0119\u017cczy\u017ani, staraj\u0105c si\u0119 o wzgl\u0119dy dam, s\u0105 w stanie przekroczy\u0107 granice etyczne (owszem).\u00a0 <\/p>\n
Alicja Urbanik-Kope\u0107, badaczka z IHN PAN, przekonuje, \u017ce powie\u015b\u0107 jest portretem kobiet z klasy wy\u017cszej jako bezwolnych lalek, od kt\u00f3rych oczekuje si\u0119 bierno\u015bci, wystudiowanych manier i braku moralnych skrupu\u0142\u00f3w. Ale Ryszard Kozio\u0142ek w niedawnym tek\u015bcie dla “Tygodnika Powszechnego” idzie jeszcze dalej, bo wskazuje, \u017ce to cz\u0142owiek jako taki jest lalk\u0105 \u2013 “wykonawc\u0105 dyspozycji, kt\u00f3re ka\u017cdy z nas realizuje \u2013 \u015bwiadomie lub nie \u2013 \u017cyj\u0105c jako istota biologiczna i spo\u0142eczna”. Innymi s\u0142owy, “Lalka”\u00a0<\/i>daje nam wszelkie \u015brodki ku temu, by rozpozna\u0107 w bohaterach nie tylko znane typy postaci \u2013 a nawet wsp\u00f3\u0142czesne tropy z j\u0119zyka incelskiego, jak chady i simpy \u2013 ale spr\u00f3bowa\u0107 dostrzec \u015bwiat w ca\u0142ym jego skomplikowaniu.\u00a0 <\/p>\n
\n
$\"lalka$ <\/a><\/p>\n<\/div>\n
^{serial “Lalka”, Netflix<\/sup><\/p>\n}
Plakaty Netflixa, kt\u00f3re zrobi\u0142y marketingow\u0105 furor\u0119, mog\u0105 \u2013 prowokacyjnie \u2013 sugerowa\u0107, \u017ce sprawa jest prosta: Wokulski to “zbawca” lub “zabawka”, a \u0141\u0119cka mo\u017ce by\u0107 “intryguj\u0105ca” b\u0105d\u017a to “intrygantka” (na czym w\u0142a\u015bciwie polega ta roz\u0142\u0105czno\u015b\u0107?). Tymczasem w “Lalce”\u00a0nigdy nie by\u0142o prostych szwarccharakter\u00f3w ani anielskich protagonist\u00f3w, a konflikty o uczucia zawsze rozgrywa\u0142y si\u0119 w kontek\u015bcie spraw wagi spo\u0142ecznej czy, bagatela, politycznej. <\/p>\n
Wci\u0105\u017c stare i nowe<\/strong><\/p>\n
Wokulski mo\u017ce by\u0142 “pozytywist\u0105 o duszy romantyka” \u2013 jak nauczaj\u0105 szkolne bryki \u2013 ale by\u0142 te\u017c, a mo\u017ce przede wszystkim, “cz\u0142owiekiem sukcesu”, wzorem przedsi\u0119biorcy i biznesmena, kt\u00f3ry rozwija\u0142 karier\u0119 “od subiekta do milionera” w pr\u0119\u017cnie rozwijaj\u0105cym si\u0119 kapitalizmie. By\u0142 podr\u0119cznikowym przyk\u0142adem tego, \u017ce idzie nowe. Kontrapunkt dla jego postawy stanowi\u0142a \u017cyj\u0105ca w starych trybach arystokracja, kt\u00f3ra uporczywie trwa\u0142a w anachronizmie swoich przyzwyczaje\u0144, uprzedze\u0144 i pogardy wobec nuworyszy. Takie klasowe obrzydzenie by\u0142o jednym z g\u0142\u00f3wnych powod\u00f3w przytaczanych przez \u0141\u0119ck\u0105 przeciw nachalnemu adoratorowi.\u00a0 <\/p>\n
Prus zajmowa\u0142 si\u0119 jednak realiami okre\u015blonej epoki \u2013 epoki, w kt\u00f3rej w niepami\u0119\u0107 odchodzi\u0142y szlacheckie maj\u0105tki, a prawdziwy pieni\u0105dz znajdowa\u0142 si\u0119 w kapitale inwestowanym w przemys\u0142, luksusowe us\u0142ugi i wysokomar\u017cowy handel. W toku powie\u015bci dowiadujemy si\u0119 na przyk\u0142ad, z jak\u0105 niespodziewan\u0105 \u0142atwo\u015bci\u0105 Wokulski pomna\u017ca sw\u00f3j maj\u0105tek, co nie mie\u015bci si\u0119 w g\u0142owie Ignacego Rzeckiego, kt\u00f3ry w “Pami\u0119tniku starego subiekta”\u00a0<\/i>zdaje si\u0119 m\u00f3wi\u0107 Coenami: “to nie jest kraj dla starych ludzi”.\u00a0 <\/p>\n
\n
$\"lalka$ <\/a><\/p>\n<\/div>\n
^{“Lalka”, film<\/sup><\/p>\n}
W tym sensie “Lalka”\u00a0<\/i>jest nie tylko znakomitym dokumentem epoki, epick\u0105 opowie\u015bci\u0105 o spo\u0142ecze\u0144stwie polskim po powstaniu styczniowym, ale te\u017c histori\u0105 o gwa\u0142townej transformacji, kt\u00f3rej powag\u0119 dostrzegamy dopiero z perspektywy czasu. Tak pisa\u0142 o “Lalce”\u00a0Dariusz Gawin w ksi\u0105\u017cce “Polska\u00a0\u2013 wieczny romans”, kt\u00f3ry przekonywa\u0142, \u017ce widzimy w powie\u015bci “spo\u0142ecze\u0144stwo ogarni\u0119te g\u0142\u0119bokim, wszechogarniaj\u0105cym, procesem cywilizacyjnej transformacji”, a na potwierdzenie tego przeczyta\u0142 znamienne s\u0142owa doktora Szumana: “spo\u0142ecze\u0144stwo jest jak gotuj\u0105ca si\u0119 woda: co wczoraj by\u0142o na dole, dzi\u015b p\u0119dzi w g\u00f3r\u0119”. Dlatego te\u017c powr\u00f3t do “Lalki”\u00a0dzisiaj jest tak znacz\u0105cy. Oczywi\u015bcie, tw\u00f3rcy serialu i filmu wybrali \u015bcie\u017ck\u0119 historyczn\u0105, mniej lub bardziej wiern\u0105 realiom II po\u0142owy XIX wieku. Ale nie powinno nam to przeszkadza\u0107 w odczytywaniu z adaptacji znacze\u0144 zgo\u0142a wsp\u00f3\u0142czesnych. <\/p>\n
Pomy\u015blmy o tym, \u017ce w 2026 roku znajdujemy si\u0119 w sytuacji podobnej do bohater\u00f3w z roku 1878. Od ostatniej wielkiej wojny (w\u00f3wczas \u2013 wojen napoleo\u0144skich, dzi\u015b \u2013 II wojny \u015bwiatowej) min\u0119\u0142o mn\u00f3stwo czasu. Otaczaj\u0105 nas co prawda konflikty, nieraz tu\u017c przy naszej granicy, nieraz szczeg\u00f3lnie brutalne. Najbli\u017cszy, kt\u00f3ry rozsadzi nasz\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, mo\u017ce wydarzy\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie dobrze za kilka dekad. Nie przeczuwamy, \u017ce znajdujemy si\u0119 na rozdro\u017cu, cho\u0107 post\u0119p technologiczny jest tak znaczny, \u017ce urodzeni jeszcze pokolenie wcze\u015bniej mog\u0105 si\u0119 zupe\u0142nie pogubi\u0107 w obecnej rzeczywisto\u015bci. Niekt\u00f3rzy wci\u0105\u017c by\u0107 mo\u017ce \u017cyj\u0105 pami\u0119ci\u0105 tego, co by\u0142o \u2013 przyk\u0142ad Tomasza \u0141\u0119ckiego, kt\u00f3ry zupe\u0142nie nie zdaje sobie sprawy, jak dzia\u0142aj\u0105 rynki finansowe, ile warty jest jego maj\u0105tek i jak fatalnie go roztrwoni\u0142 \u2013 ale to stan godny bardziej po\u017ca\u0142owania ni\u017c ho\u0142ubienia. Przera\u017ca i fascynuje nas to, do czego zdolna jest nauka. W “Lalce”\u00a0<\/i>przypominaj\u0105 o tym co chwila w\u0105tki scjentystyczne w postaci os\u00f3b zafiksowanych zdolno\u015bci\u0105 ludzkiej r\u0119ki do wykonania czego\u015b pot\u0119\u017cniejszego od samego siebie. W XIX wieku by\u0142a to id\u00e9e fixe <\/i>maszyny lataj\u0105cej, kt\u00f3ra zrewolucjonizuje spos\u00f3b poruszania si\u0119 po Ziemi. Wynalazek Geista \u2013 metal l\u017cejszy od powietrza \u2013 mia\u0142 pom\u00f3c w stworzeniu takich w\u0142a\u015bnie statk\u00f3w lataj\u0105cych. Mog\u0142yby one by\u0107 broni\u0105 do wybicia s\u0142abszych lub \u015brodkiem do uratowania ludzko\u015bci. W XX wieku takim artefaktem by\u0142a bomba nuklearna, a w XXI wieku by\u0107 mo\u017ce wielkie modele j\u0119zykowe. <\/p>\n
\n
$\"lalka$ <\/a><\/p>\n<\/div>\n
^{serial “Lalka”, Netflix<\/sup><\/p>\n}
Przeczucie pogromu<\/strong><\/p>\n
Kiedy wr\u00f3ci\u0142em ostatnio do “Lalki” po d\u0142ugiej przerwie, zaskoczy\u0142a mnie rzecz chyba najbardziej niepokoj\u0105ca w ca\u0142ej ksi\u0105\u017cce. Niepokoj\u0105ca tak\u017ce z tego wzgl\u0119du, \u017ce nie jest g\u0142\u00f3wnym tematem, ale powtarza si\u0119 z natarczyw\u0105 regularno\u015bci\u0105 i, c\u00f3\u017c, ma w sobie co\u015b profetycznego. Prus od pierwszych scen w sklepie “J. Mincel i S. Wokulski” portretuje atmosfer\u0119 antysemityzmu. Dobrze pami\u0119tam ze szko\u0142y schematyczn\u0105 lekcj\u0119 o “postawach \u017byd\u00f3w”, o asymilacji i separacji, zmianie nazwiska przez Szlangbauma i p\u00f3\u017aniejszej odmianie oraz czerpaniu dumy z pochodzenia moj\u017ceszowego. Nieco gorzej pami\u0119tam opis \u017cydo\u017cerczych nastroj\u00f3w w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w, niepokoje o stan polskiego kapita\u0142u, etniczne docinki i komentarze Rzeckiego, kt\u00f3ry obawia si\u0119, \u017ce to wszystko \u017ale si\u0119 sko\u0144czy. Z perspektywy po Zag\u0142adzie brzmi to ponuro, cho\u0107 do pogrom\u00f3w na \u017bydach dochodzi\u0142o zar\u00f3wno przed 1878 roku, jak i p\u00f3\u017aniej. <\/p>\n
My\u015bl\u0119 jednak, \u017ce w patrzeniu na “Lalk\u0119”\u00a0w spos\u00f3b uniwersalny nie chodzi jedynie o \u017byd\u00f3w. Emocje spo\u0142eczne opisywane przez Prusa by\u0142yby r\u00f3wnie akuratne, gdyby osadzono je w latach 20. czy 30. XX wieku \u2013 ale tak\u017ce i dzi\u015b. Wszak wielu Polak\u00f3w skar\u017cy si\u0119 na problemy natury etnicznej, na “panoszenie si\u0119” niekt\u00f3rych grup narodowo\u015bciowych, na zagro\u017cenia zwi\u0105zane z ekspansj\u0105 obcego kapita\u0142u, a tak\u017ce na destabilizacj\u0119 demograficzn\u0105 i prognozowany gwa\u0142towny spadek populacji w ci\u0105gu najbli\u017cszych dekad. Podobnie jak w przypadku XIX-wiecznych miast, w kt\u00f3rych handel i w\u0142asno\u015b\u0107 komercyjna by\u0142y zdominowane przez \u017byd\u00f3w, s\u0105 w tych resentymentach \u015bladowe podstawy materialne, cho\u0107 cz\u0119sto instrumentalnie wykorzystywane.\u00a0 <\/p>\n
\n
$\"rzecki.jpeg\"$ <\/a><\/p>\n<\/div>\n
^{Marek Kondrat jako Ignacy Rzecki, film “Lalka”<\/sup><\/p>\n}
Gdy \u015bwiat wci\u0105\u017c realizuje ide\u0119 post\u0119pu, a coraz wi\u0119cej os\u00f3b nieproporcjonalnie si\u0119 bogaci, faktografii umykaj\u0105 rosn\u0105ce dysproporcje maj\u0105tkowe i wci\u0105\u017c istniej\u0105ce ub\u00f3stwo. Tymczasem klasa \u015brednia dostrzega g\u0142\u00f3wnie zagro\u017cenie w\u0142asnego stanu posiadania, a skonfrontowana ze zbli\u017caj\u0105cymi si\u0119 wyzwaniami \u2013 technologicznymi, imigracyjnymi, ekonomicznymi, w ko\u0144cu: humanistycznymi \u2013 wybiera rozwi\u0105zania najprostsze, jak pozbycie si\u0119 jakiej\u015b grupy ze spo\u0142ecze\u0144stwa, co wcale problem\u00f3w nie rozwi\u0105zuje, a na krwawi\u0105c\u0105 ran\u0119 nak\u0142ada bia\u0142o-czerwony plasterek. Na podstawach takich resentyment\u00f3w, deprywacji ekonomicznej i akceptacji dla przemocy rodzi\u0142 si\u0119 przed wiekiem faszyzm. <\/p>\n
***<\/p>\n
“Pami\u0119tnik starego subiekta”\u00a0Ignacy <\/i>Rzecki rozpoczyna od narzekania: “na \u015bwiecie jest coraz mniej dobrych subiekt\u00f3w i rozs\u0105dnych polityk\u00f3w”. Rzecki stale rozprawia o polityce, sam uznaje si\u0119 za polityka, a w Wokulskim widzi realizatora politycznych zamierze\u0144. “Lalka”\u00a0<\/i>to w ca\u0142ej rozci\u0105g\u0142o\u015bci powie\u015b\u0107, w kt\u00f3rej bohaterowie \u017cyj\u0105 polityk\u0105, prze\u017cywaj\u0105 zmiany rz\u0105d\u00f3w we Francji, spekuluj\u0105 na temat przetasowa\u0144 w Europie, szukaj\u0105 wzor\u00f3w w niedawnej przesz\u0142o\u015bci, czekaj\u0105c na to “co\u015b”, co przeleje czar\u0119 goryczy i doprowadzi do wielkiego szturchni\u0119cia, mo\u017ce nawet rewolucji, jak wieszcz\u0105 obecni w ksi\u0105\u017cce m\u0142odzi adepci Marksa. My\u015bl\u0119, \u017ce w tym obserwowaniu rzeczywisto\u015bci i zainteresowaniu \u015bwiatem, \u0142\u0105czeniu kropek i uporczywym racjonalizowaniu \u2013 “racjonalizowaniu”, kt\u00f3re szuka dzia\u0142ania racjonalnego do granicy teorii spiskowych, tak\u017ce w “Lalce”\u00a0<\/i>obecnych \u2013 jeste\u015bmy do bohater\u00f3w Prusa najbardziej podobni. <\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nie pomyl “Lalki”\u00a0\u2013 tak brzmi nieoficjalne has\u0142o marketingowe wrze\u015bnia. Premiery dwu adaptacji powie\u015bci Boles\u0142awa Prusa (a do tego zupe\u0142nie niezwi\u0105zanego horroru rozmy\u015blnie przet\u0142umaczonego przez Velvet Spoon jako “Lalka”) nie bez kozery przypadaj\u0105 na pocz\u0105tek nowego roku szkolnego, zdradzaj\u0105c do\u015b\u0107 oczywiste ambicje dystrybucyjne (i finansowe). Cho\u0107 znakomite i cenione ekranizacje (filmowe Wojciecha Jerzego Hasa i serialowa<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":31015,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-31014","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hic.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31014","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hic.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hic.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hic.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hic.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=31014"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hic.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31014\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hic.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/31015"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hic.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=31014"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hic.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=31014"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hic.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=31014"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}