{"id":30948,"date":"2026-08-19T16:44:56","date_gmt":"2026-08-19T16:44:56","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hic.pl\/?p=30948"},"modified":"2026-08-19T16:44:56","modified_gmt":"2026-08-19T16:44:56","slug":"trzymac-precyzje-w-szarzy-zegnamy-jana-frycza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hic.pl\/?p=30948","title":{"rendered":"Trzyma\u0107 precyzj\u0119 w szar\u017cy. \u017begnamy Jana Frycza"},"content":{"rendered":"
\"Trzyma\u0107 <\/picture><\/div>\n
\n

Herbatki bym si\u0119 napi\u0142, herbatki, z cukrem bez cytrynki<\/i> \u2013 te s\u0142owa i nast\u0119puj\u0105c\u0105 po nich scen\u0119, w trakcie kt\u00f3rej gangster Dario wbija w grunt pozuj\u0105cego na cz\u0142owieka z miasta rapera Pioruna, widzia\u0142 chyba ka\u017cdy, kto w ostatnich kilkunastu latach mia\u0142 kontakt z Internetem. I zapewne wielu, zw\u0142aszcza m\u0142odszym widzom w Polsce, zmar\u0142y niedawno aktor Jan Frycz<\/a> kojarzy si\u0119 g\u0142\u00f3wnie jako Dario z serialu “\u015alepn\u0105\u0107 od \u015bwiate\u0142<\/a>“.<\/strong><\/p>\n

Faktycznie, jest to rola znakomita, wr\u0119cz wybitna. Dario, posta\u0107 b\u0119d\u0105ca uosobieniem z\u0142a, woli mocy i instynktu przetrwania, w\u0142adca najni\u017cszego kr\u0119gu przest\u0119pczego piek\u0142a przychodz\u0105cy upomnie\u0107 si\u0119 o dusz\u0119 kr\u0119c\u0105cego si\u0119 po jego bezpiecznych obrze\u017cach m\u0142odego dilera \u2013 to wymarzona, a zarazem piekielnie trudna rola. Bo odtwarzaj\u0105c j\u0105 bardzo \u0142atwo mo\u017cna by\u0142o przeszar\u017cowa\u0107, wpadaj\u0105c niezamierzenie w rejony autoparodii. Frycz<\/a> jako Dario jest jednak bezb\u0142\u0119dny, jak ka\u017cdy prawdziwy diabe\u0142 jest jednocze\u015bnie przera\u017caj\u0105cy i komiczny w swojej demoniczno\u015bci, swojsko wci\u0105gaj\u0105cy do spoufalenia, ale i emanuj\u0105cy nieziemsk\u0105 aur\u0105 piekielnej niesamowito\u015bci. <\/p>\n

I to w\u0142a\u015bnie umiej\u0119tno\u015b\u0107 utrzymania precyzji i dyscypliny w aktorskiej szar\u017cy, tworzenia postaci tyle\u017c odstr\u0119czaj\u0105cych, co tak fascynuj\u0105cych, \u017ce nie jeste\u015bmy w stanie oderwa\u0107 od nich wzroku, by\u0142a rozpoznawczym znakiem oraz najwi\u0119kszym talentem Frycza<\/a>. Dlatego aktor najlepiej sprawdza\u0142 si\u0119 albo w rolach u re\u017cyser\u00f3w uwielbiaj\u0105cych pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 przerysowaniem, grotesk\u0105 i przesad\u0105 \u2013 jak Mariusz Treli\u0144ski<\/a> czy \u0141ukasz Barczyk<\/a> \u2013 albo w kinie gatunkowym, lubuj\u0105cym si\u0119 w rysowanych mocn\u0105 kresk\u0105 komiksowych, wi\u0119kszych ni\u017c \u017cycie postaciach. <\/p>\n

\n

\"comment_5C9yegcMISpKNEdAQkbBdqLokNzLkpgS.jpg\" <\/a><\/p>\n<\/div>\n

“\u015alepn\u0105c od \u015bwiate\u0142” (2018)<\/sup><\/p>\n

P\u00f3\u0142\u015bwiatek i wielki \u015bwiat<\/strong><\/p>\n

Pierwsza rola Frycza<\/a>, kt\u00f3ra przesz\u0142a do pami\u0119ci widz\u00f3w w Polsce, to w\u0142a\u015bnie epizod w gatunkowym klasyku z lat 80. \u2013 “Wielkim Szu<\/a>” (1982) Sylwestra Ch\u0119ci\u0144skiego<\/a>. Aktor pojawia si\u0119 w tej produkcji jako jedna z ofiar tytu\u0142owego bohatera, zawodowego szulera i oszusta, przemierzaj\u0105cego kraj coraz bardziej ogarni\u0119tego chciwo\u015bci\u0105 PRL-u i przy pomocy kart wymierzaj\u0105cego kar\u0119 jeszcze gorszym od siebie postaciom. <\/p>\n

Frycz<\/a> pojawia si\u0119 w filmie w roli Jarka, zepsutego dziecka peerelowskiej nomenklatury, syna wp\u0142ywowego ojca i zi\u0119cia badylarza. Gdy tytu\u0142owy Szu i towarzysz\u0105ca mu prostytutka odwiedzaj\u0105 go w jego podwarszawskiej willi, Jarek przyjmuje ich jak pan na w\u0142o\u015bciach, w ka\u017cdym ge\u015bcie podkre\u015blaj\u0105c pewno\u015b\u0107 swojego przywileju. A\u017c przegrywa wszystko z Szu i zmienia si\u0119 w zap\u0142akany wrak cz\u0142owieka, na przemian b\u0142agaj\u0105c na kolanach, by szuler nie odbiera\u0142 mu dewiz i zachodniego samochodu, a potem gro\u017c\u0105c, \u017ce “zgnoi” jego i towarzysz\u0105c\u0105 mu kobiet\u0119. W kilku uj\u0119ciach Frycz<\/a> buduje zapadaj\u0105ca w pami\u0119\u0107, przechodz\u0105c\u0105 przez ca\u0142e spektrum sprzecznych emocji posta\u0107. <\/p>\n

We wspomnianej scenie dochodzi do spotkania wielkiego \u015bwiata (na miar\u0119 p\u00f3\u017anej Polski Ludowej) i przest\u0119pczego p\u00f3\u0142\u015bwiatka, co zapowiada poniek\u0105d p\u00f3\u017aniejsz\u0105 drog\u0105 zawodow\u0105 Frycza<\/a>, na kt\u00f3rej cz\u0119sto b\u0119dzie obsadzany zar\u00f3wno w rolach gangster\u00f3w, jak i arystokrat\u00f3w krwi i ducha, zbir\u00f3w emanuj\u0105cych niebezpiecze\u0144stwem i wyrafinowanych, dekadenckich estet\u00f3w. <\/p>\n

Na wy\u017cyny gnij\u0105cej w swoim wyrafinowaniu dekadencji Frycz<\/a> wzbija si\u0119 w roli Atanazego Bazakbala w “Po\u017cegnaniu jesieni<\/a>” (1990) Mariusza Treli\u0144skiego<\/a>. Frenetyczna, p\u0119dz\u0105ca na z\u0142amanie karku, podejmuj\u0105ca dialog z kinem \u017bu\u0142awskiego<\/a>, lubuj\u0105ca si\u0119 w estetycznym ekscesie adaptacja Witkacego<\/a> okazuje si\u0119 doskona\u0142ym medium dla talentu aktora. Dekad\u0119 p\u00f3\u017aniej Frycz<\/a> stworzy u Treli\u0144skiego<\/a> kolejn\u0105 zapadaj\u0105ca w pami\u0119\u0107 kreacj\u0119: architekta Filipa w “Egoistach<\/a>” (2000), m\u0119\u017cczyzn\u0119 pogr\u0105\u017conego w rozpaczy po rozstaniu z m\u0142odszym kochankiem, zmierzaj\u0105cego ku samozatraceniu. Scena, gdy Filip ubrany w d\u0142ugi sk\u00f3rzany p\u0142aszcz zbiera grup\u0119 \u017co\u0142nierzy z warty pod Grobem Nieznanego \u017bo\u0142nierza i udaje si\u0119 z nimi na orgiastyczn\u0105 imprez\u0119 do koszar, gdzie musztruje \u017co\u0142nierzy jak kapitan wyst\u0119pku, nale\u017cy do jednych z najbardziej niezwyk\u0142ych w polskim kinie prze\u0142omu wiek\u00f3w i nie uda\u0142aby si\u0119, gdyby nie charyzma aktora. <\/p>\n

\n

\"pozegnanie_jesieni_00047364_gallery-Kopiowanie-1024x783.jpg\" <\/a><\/p>\n<\/div>\n

“Po\u017cegnanie jesieni” (1990)<\/sup><\/p>\n

W podobnych estetycznych rejestrach Frycz<\/a> porusza si\u0119 w “Nieruchomym poruszycielu<\/a>” (2008) \u0141ukasza Barczyka<\/a>. Wciela si\u0119 tam w rol\u0119 dyrektora fabryki w ma\u0142ym miasteczku, gdzie zak\u0142ad jest najwi\u0119kszym pracodawc\u0105. Skupia wok\u00f3\u0142 siebie grup\u0119 m\u0119\u017cczyzn, traktuj\u0105cych go jak banda gangster\u00f3w swojego charyzmatycznego wodza. Zapatrzeni w dyrektora m\u0142odsi pracownicy nazywaj\u0105 go nawet Genera\u0142em. Historia koncentruje si\u0119 na relacji Genera\u0142a z jedn\u0105 z jego pracownic, kt\u00f3r\u0105 wykorzystuje, poni\u017ca, stara si\u0119 zupe\u0142nie sobie podporz\u0105dkowa\u0107, a przy tym jest bezradny wobec afekt\u00f3w, jakie ona w nim wyzwala. Oniryczny, por\u00f3wnywany z kinem Lyncha<\/a> film bada mroczne fantazje o splocie w\u0142adzy i seksu, panowaniu i poni\u017ceniu, pozwalaj\u0105c stworzy\u0107 Fryczowi<\/a> zupe\u0142nie wyj\u0105tkow\u0105 w polskim kinie kreacj\u0119 postaci emanuj\u0105cej mroczn\u0105, sadystyczn\u0105 seksualn\u0105 energi\u0105; jedn\u0105 z tych, jak\u0105 mogliby\u015bmy zobaczy\u0107 w kt\u00f3rym\u015b z odcink\u00f3w “Miasteczka Twin Peaks<\/a>“. <\/p>\n

Nawet w s\u0142abszych gatunkowych produkcjach, kt\u00f3re raczej nie zapisz\u0105 si\u0119 w historii polskiego kina tak jak “Wielki Szu<\/a>“, Frycz<\/a> potrafi\u0142 tworzy\u0107 zapadaj\u0105ce w pami\u0119\u0107 kreacje. W “Jak zosta\u0142em gangsterem. Historia prawdziwa<\/a>” (2019) Macieja Kawulskiego<\/a> najbardziej ekscytuje rola Frycza<\/a> jako gangstera prowadz\u0105cego sto\u0142eczny antykwariat, zachowuj\u0105cego si\u0119 jak inteligent starej szko\u0142y, do momentu, gdy okoliczno\u015bci wymagaj\u0105 ods\u0142oni\u0119cia k\u0142\u00f3w. <\/p>\n

Poza typem<\/strong><\/p>\n

Aktorskie mo\u017cliwo\u015bci Frycza<\/a> nie ogranicza\u0142y si\u0119 przy tym do pary gangster-arystokrata-esteta. Aktor doskonale potrafi\u0142 radzi\u0107 te\u017c sobie w rolach komediowych, zw\u0142aszcza tych, kt\u00f3re wymaga\u0142y dyskretnego, lirycznego komizmu. Wspaniale udaje si\u0119 mu go wydoby\u0107 w “Spisie cudzo\u0142o\u017cnic<\/a>” (1994) Jerzego Stuhra<\/a>, gdzie ma malutk\u0105 r\u00f3lk\u0119 jako Jerzy Zg\u00f3\u0142ka, psychiatra, do kt\u00f3rego g\u0142\u00f3wny bohater przychodzi leczy\u0107 si\u0119 z wymy\u015blonej choroby alkoholowej, pr\u00f3buj\u0105c w ten spos\u00f3b zbli\u017cy\u0107 si\u0119 do upragnionej \u017cony lekarza. <\/p>\n

Frycz,<\/a> na og\u00f3\u0142 dominuj\u0105cy na ekranie i narzucaj\u0105cy swoj\u0105 obecno\u015b\u0107 ca\u0142emu planowi, gdy trzeba potrafi\u0142 si\u0119 te\u017c usun\u0105\u0107 si\u0119 w cie\u0144, graj\u0105c wspieraj\u0105cy histori\u0119 i g\u0142\u00f3wnego bohatera drugi plan. W “Kawalerskim \u017cyciu na obczy\u017anie<\/a>” (1992) Andrzeja Bara\u0144skiego<\/a> bardzo oszcz\u0119dnie budowa\u0142 rol\u0119 Hermana, pomocnika w\u0142a\u015bciciela obwo\u017anej karuzeli, u kt\u00f3rego zatrudnia si\u0119 g\u0142\u00f3wny bohater \u2013 robotnik z pocz\u0105tku wieku, w Niemczech ucz\u0105cy si\u0119 doros\u0142ego \u017cycia, zw\u0142aszcza spraw p\u0142ci. <\/p>\n

\n

\"Kawalerskie-Zycie-Na-Obczyznie-1992.jpg\" <\/a><\/p>\n<\/div>\n

“Kawalerskie \u017cycie na obczy\u017anie” (1992)<\/sub><\/p>\n

Z kolei w “Zwolnionych z \u017cycia<\/a>” (1992) Waldemara Krzystka<\/a> aktor przekonuj\u0105co pokazywa\u0142 m\u0119\u017cczyzn\u0119, kt\u00f3ry po pobiciu przez SB traci pami\u0119\u0107, wpada w kryzys bezdomno\u015bci, wi\u0105\u017c\u0105c sw\u00f3j los z kobiet\u0105 uznawan\u0105 powszechnie za niespe\u0142na rozumu. Frycz<\/a>, na og\u00f3\u0142 odgrywaj\u0105cy imponuj\u0105ce, gro\u017ane postaci, tu doskonale potrafi\u0142 pokaza\u0107 s\u0142abo\u015b\u0107, l\u0119k, zagubienie, poczciw\u0105 przeci\u0119tno\u015b\u0107. <\/p>\n

Nikt tak tego nie zagra<\/strong><\/p>\n

Frycz<\/a>\u00a0stworzy\u0142 te\u017c ca\u0142y szereg uznanych r\u00f3l w teatrze. Przynajmniej jedn\u0105 z jego wybitnych kreacji na scenie mo\u017cemy obejrze\u0107 dzi\u0119ki rejestracji dla Teatru Telewizji \u2013 w “Wycince” Krystiana Lupy<\/a>, adaptacji powie\u015bci Thomasa Bernharda<\/a> pod tym samym tytu\u0142em. Frycz<\/a> odgrywa tam rol\u0119 aktora Teatru Narodowego, na kt\u00f3rego sp\u00f3\u017anione przybycie oczekuj\u0105 go\u015bcie kolacji gromadz\u0105cej wiede\u0144sk\u0105 artystyczn\u0105 elit\u0119. Frycz<\/a> w swojej grze genialnie \u0142\u0105czy artystowskie pretensje i drobnomieszcza\u0144sk\u0105 ma\u0142ostkowo\u015b\u0107, pokazuje gigantyczne, narcystycznie rozd\u0119te ego swojej postaci, pod kt\u00f3rym kryje si\u0119 ca\u0142y szereg wewn\u0119trznych s\u0142abo\u015bci. Doskonale uciele\u015bnia w ten spos\u00f3b ociekaj\u0105c\u0105 jadem bernhardowsk\u0105 satyr\u0119.\u00a0 <\/p>\n

Ogl\u0105daj\u0105c go w tej roli mamy rzadkie poczucie absolutnie trafionego wyboru obsadowego; tego, \u017ce nikt inny tak tego by nie zagra\u0142. Tak\u017ce o wielu filmowych rolach Frycza \u2013 Daria, Genera\u0142a u Barczyka, Filipa z “Egoist\u00f3w<\/a>” \u2013 mo\u017cemy powiedzie\u0107 to samo. I to jest najlepsza miara talentu aktora.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Herbatki bym si\u0119 napi\u0142, herbatki, z cukrem bez cytrynki \u2013 te s\u0142owa i nast\u0119puj\u0105c\u0105 po nich scen\u0119, w trakcie kt\u00f3rej gangster Dario wbija w grunt pozuj\u0105cego na cz\u0142owieka z miasta rapera Pioruna, widzia\u0142 chyba ka\u017cdy, kto w ostatnich kilkunastu latach mia\u0142 kontakt z Internetem. I zapewne wielu, zw\u0142aszcza m\u0142odszym widzom w Polsce, zmar\u0142y niedawno aktor<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":30949,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-30948","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hic.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30948","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hic.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hic.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hic.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hic.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=30948"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hic.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30948\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hic.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/30949"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hic.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=30948"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hic.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=30948"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hic.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=30948"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}