\n

Na festiwalu w Cannes \u015bwiatow\u0105 premier\u0119 mia\u0142a wczoraj “Ojczyzna<\/a>“. Nowy film Paw\u0142a Pawlikowskiego<\/a> (“Ida<\/a>“, “Zimna wojna<\/a>“) z miejsca zosta\u0142 obwo\u0142any przez krytyk\u00f3w i widz\u00f3w jednym z faworyt\u00f3w do Z\u0142otej Palmy.\u00a0 Nasz wys\u0142annik na Lazurowe Wybrze\u017ce Maciej Satora podziwia w nim m.in. “pora\u017caj\u0105c\u0105 precyzj\u0119 opowiadania”, “perfekcj\u0119 zdj\u0119\u0107 \u0141ukasza \u017bala<\/a>“, a tak\u017ce “historyczny namys\u0142”. Przeczytajcie jego recenzj\u0119.<\/strong><\/p>\n

“Ojczyzna”: o czym opowiada film Paw\u0142a Pawlikowskiego?<\/h2>\n

“Ojczyzna” opowiada o relacji mi\u0119dzy Thomasem Mannem (Hanns Zischler<\/a>), laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie literatury, a jego c\u00f3rk\u0105 Erik\u0105 (Sandra H\u00fcller<\/a>) \u2013 aktork\u0105 i pisark\u0105. Akcja rozgrywa si\u0119 w szczytowym okresie zimnej wojny. Ojciec i c\u00f3rka wyruszaj\u0105 w trudn\u0105, pe\u0142n\u0105 emocji podr\u00f3\u017c czarnym Buickiem przez zrujnowane Niemcy \u2013 z Frankfurtu pod kontrol\u0105 ameryka\u0144sk\u0105 do Weimaru pod wp\u0142ywem sowieckim. Po raz pierwszy od wojny Mann wraca do swojej ojczyzny, po tym jak podj\u0105\u0142 wcze\u015bniej trudn\u0105 decyzj\u0119 o emigracji do Stan\u00f3w Zjednoczonych.\u00a0 \u00a0 <\/p>\n

“Ojczyzna”: Tomasz Mann wraca do Niemiec<\/h2>\n

Mann przyjecha\u0142 do Niemiec jako g\u0142os sumienia, nie pociechy \u2013 \u015bwiadomy, \u017ce aby kroczy\u0107 naprz\u00f3d, nale\u017cy przesz\u0142o\u015b\u0107 zrozumie\u0107, a nie si\u0119 od niej odwr\u00f3ci\u0107 – pisze w swojej recenzji Satora – W\u0142a\u015bnie dlatego wzdrygn\u0105\u0142 si\u0119 pewnie na widok s\u0142\u00f3w o usuni\u0119ciu choroby \u2013 gdy tymczasem trzeba uczyni\u0107 j\u0105 centrum dyskursu, bo historii, wbrew spo\u0142ecznej woli, nie da si\u0119 zresetowa\u0107. Pisarz odwraca si\u0119 wi\u0119c od traumy Niemiec, kt\u00f3ra \u2013 przybieraj\u0105c kszta\u0142ty zbombardowanych dom\u00f3w, rozbitych rodzin i zmar\u0142ych syn\u00f3w \u2013 r\u00f3wnie\u017c jest logiczn\u0105 konsekwencj\u0105 wybor\u00f3w narodu. Narodu, kt\u00f3ry przecie\u017c jest sam sobie winny; kt\u00f3ry w\u0142asn\u0105 \u015bmierci\u0105 i zniszczeniem zebra\u0142 zasiany przez siebie plon.\u00a0 <\/p>\n

\n

\n

<\/a> Getty Images \u00a9 Andreas Rentz<\/span><\/p>\n<\/div>\n

<\/div>\n

“Ojczyzna<\/a>” interesuje si\u0119 jednak Mannem nie tylko jako jednym z najwybitniejszych niemieckich pisarzy w historii; w\u0142a\u015bciwie w og\u00f3le nie interesuje si\u0119 nim w ten spos\u00f3b. Zamiast tego autor “Czarodziejskiej g\u00f3ry” jest tu raczej zapomnian\u0105 figur\u0105 przedwojennego intelektualisty, wierz\u0105cego w obraz \u015bwiata zr\u00f3wnanego z ziemi\u0105 pod naporem bomb; bur\u017cuazyjnym reliktem, jak sam powie o sobie w jednej ze scen. W zachodnim Frankfurcie jego wyk\u0142ad\u00f3w s\u0142uchaj\u0105 t\u0142umy pi\u0119knie ubranych pa\u0144 i pan\u00f3w, kt\u00f3re nie maj\u0105 poj\u0119cia, o czym ten starszy m\u0119\u017cczyzna w\u0142a\u015bciwie m\u00f3wi do nich ze sceny. Potem zamiast esencji pytaj\u0105 o polityczn\u0105 bie\u017c\u0105czk\u0119, podejrzliwi wobec jego plan\u00f3w wyjazdu do NRD. Wtedy (a mo\u017ce jeszcze wcze\u015bniej?) zaczyna czu\u0107, \u017ce do Ameryki ju\u017c nigdy nie wr\u00f3ci \u2013 mimo, \u017ce ostatnie lata sp\u0119dzi\u0142 w Kalifornii jako obywatel USA. Gdzie jest dom? \u2013 pyta go dziennikarka. Mieszkam w Stanach Zjednoczonych, ale to, gdzie przynale\u017c\u0119, jest znacznie bardziej skomplikowanym pytaniem \u2013 odpowiada. <\/p>\n

Owszem, ojczyzn\u0105 Manna s\u0105 Niemcy, ale jego Niemiec ju\u017c nie ma. Po zachodniej stronie czuje si\u0119 intruzem: na recepcji hotelu Metropol zamiast pochwalnych list\u00f3w czekaj\u0105 go pogr\u00f3\u017cki i wyzwiska: Komuch, czerwona \u015bwinia, nie chcemy Ci\u0119 tutaj! Przez kr\u00f3tki czas patrzy przychylniej na Wsch\u00f3d, bo i Wsch\u00f3d przychylniej patrzy na niego. Przed przygraniczn\u0105 restauracj\u0105 k\u0142ania mu si\u0119 dzieci\u0119cy ch\u00f3r partyjnej m\u0142odzie\u017c\u00f3wki. Witamy wielkiego pisarza Tomasza Manna, wiwat! Wiwat! \u2013 krzycz\u0105 jednym g\u0142osem, ale szybko staje si\u0119 jasne, \u017ce komunist\u00f3w te\u017c nie obchodz\u0105 jego s\u0142owa, wszystko jest tu cz\u0119\u015bci\u0105 politycznego teatrzyku. Po wyst\u0105pieniu publiczno\u015b\u0107 przegapia, \u017ce odczyt zd\u0105\u017cy\u0142 dobiec ju\u017c ko\u0144ca, dopiero po chwili jakby wybudzona zbiera si\u0119 do gromkich oklask\u00f3w na stoj\u0105co. Z kolei przy kolacji radziecki oficjel wchodzi z nim w filozoficzn\u0105 polemik\u0119: Nie uwa\u017ca Pan, \u017ce Goethemu bli\u017cej jest do Marksa ni\u017c Hegla? Pod gruzami wojny poleg\u0142a intelektualna Europa; my\u015bl, jak i wszystko inne, sta\u0142a si\u0119 manifestacj\u0105 politycznej intencji. Powr\u00f3t do ojczyzny okazuje si\u0119 nie by\u0107 wcale powrotem do kraju ojc\u00f3w, nawet je\u015bli miejsca nosz\u0105 znajome nazwy, a ludzie witaj\u0105 si\u0119 w znajomym j\u0119zyku.\u00a0 <\/p>\n

\n

\n

<\/a> Getty Images \u00a9 Ernesto Ruscio<\/span><\/p>\n<\/div>\n

<\/div>\n

Nawet je\u015bli m\u00f3zgiem filmu pozostaje ojciec g\u0142osz\u0105cy odczyty o Goethem do pe\u0142nych audytori\u00f3w, jego sercem jest zdruzgotana \u015bmierci\u0105 brata Erika. M\u0119ska racjonalno\u015b\u0107 i kobieca emocjonalno\u015b\u0107, niemiecka my\u015bl p\u0142odz\u0105ca cierpi\u0105c\u0105 dusz\u0119 \u2013 podobnie ostre opozycje re\u017cyser kre\u015bli na \u0142amach ca\u0142ej trylogii powojennej Europy. \u017byd\u00f3wka w habicie i Krwawa Wanda zostaj\u0105 w “Idzie<\/a>” po\u0142\u0105czone wi\u0119zami krwi. W “Zimnej wojnie<\/a>” wsch\u00f3d i zach\u00f3d Europy ubieraj\u0105 cielesne kostiumy kobiety i m\u0119\u017cczyzny, niemog\u0105cych \u017cy\u0107 ani ze sob\u0105, ani bez siebie. Trzy filmy \u0142\u0105czy nie tylko format obrazu i czarno-bia\u0142a perfekcja zdj\u0119\u0107 \u0141ukasza \u017bala<\/a>, nie tylko poczucie wagi ka\u017cdego uj\u0119cia, historyczny namys\u0142 i Joanna Kulig<\/a> \u015bpiewaj\u0105ca do mikrofonu. To te\u017c pora\u017caj\u0105ca precyzja opowiadania i budowania bohater\u00f3w: nawet je\u015bli osadzonych na kartach historii, to wi\u0119kszych od w\u0142asnych biografii i zapisanych na stronach scenariusza psychologii. Literaturoznawcy i germani\u015bci zwr\u00f3c\u0105 uwag\u0119 na pewne przesuni\u0119cia: \u017ce Mann w podr\u00f3\u017c do Niemiec wyruszy\u0142 dopiero po \u015bmierci syna. \u017be podczas trasy przez podzielon\u0105 ojczyzn\u0119 odwiedzi\u0142 te\u017c Stuttgart, Monachium i Norymberg\u0119, sp\u0119dzaj\u0105c tym samym znacznie wi\u0119cej czasu w RFN ni\u017c strefie radzieckiej. \u017be zmiany te przedstawiaj\u0105 pisarza troch\u0119 innym, ni\u017c by\u0142 w rzeczywisto\u015bci. <\/p>\n

Ca\u0142\u0105 recenzj\u0119 przeczytacie TUTAJ<\/a><\/strong>. <\/p>\n